Het wilde land en Ieders land

Een tijdje geleden moest ik ineens specifiek aan twee boeken denken die ik in mijn jeugd heb gelezen. Echter ik kon niet meer op de titels komen, niet op wie het geschreven had, etc..

Dat was op zich raar. De boeken moeten wel een grote indruk op mij hebben gemaakt. Ik heb meerdere keren op internet gezocht maar zonder resultaat. Toen dacht ik waarom niet zoeken met Ai? Ik wist dat de boeken een connectie met de oorlog hadden. Na een uur zoeken had ik de titels, schrijfster, uitgever etc. gevonden. Heb beide boeken direct via verkopers op het internet gekocht.

​

Om welke boeken gaat het? Het wilde land en Ieders land van An Rutgers van der Loeff. De boeken in schooluitgave werden uitgegeven door Samsom uit mijn huidige woonplaats. Dat ze bij ons thuis beland zijn is daarom ook voorspelbaar. Mijn vader werkte bij de St Jozef schoolvereniging in Eindhoven met 70 scholen. Samsom was een van hun leveranciers. We schreven op school o.a. in groene schriften met plaatjes van wilde dieren erop. Van Samsom natuurlijk.

​

Het wilde land en Ieders land gaat over?

Beide kinderboeken gaan over kinderen die een stuk braakliggend terrein ontdekken, er hun eigen ‘land’ van maken en moeten leren omgaan met rivaliteit, samenwerking en de inmenging van volwassenen. Ze vormen oorspronkelijk één verhaal, maar verschenen in 1961 als twee schooluitgaven: Het wilde land en Ieders land.

In Het wilde land ontdekt een  groep kinderen, de club van de Hark, een onbebouwd terrein in de stad. Het is een plek waar ze spelen. Dan duikt een tweede groep op, de club van Sam, en ontstaat er strijd om het gebied. De kinderen moeten uiteindelijk samenwerken wanneer volwassenen plannen hebben om het terrein te bebouwen.

In Ieders land is het vervolg op Het wilde land. De nadruk verschuift van rivaliteit naar het idee dat het terrein niet van één groep is, maar van iedereen. De kinderen leren omgaan met verschillen, delen, en samen verantwoordelijkheid dragen voor hun ‘land’.

​

De relatie tussen de boeken en WO2

 

De relatie tussen Het wilde land (en het vervolg) Ieders land en de Tweede Wereldoorlog is subtiel maar heel duidelijk aanwezig. Het zijn géén oorlogsboeken, maar ze zijn wél diep gevormd door de ervaringen en morele vragen uit WO2. In Het wilde land zie je dat terug in thema’s als:

• Samenleven ondanks verschillen

• Verantwoordelijkheid voor elkaar

• Een nieuwe samenleving opbouwen zonder onderdrukking

• Morele keuzes in crisissituaties

• Solidariteit boven eigenbelang.

Precies de thema's die Europa na 1945 bezighielden.

​

Daarnaast is het Het pioniersverhaal is een metafoor voor “herbeginnen na de oorlog”. De kinderen en volwassenen trekken naar een nieuw, ongerept gebied en moeten daar opnieuw beginnen, samenwerken, 
conflicten oplossen en een nieuwe een rechtvaardige gemeenschap vormen. Deze thematiek lijkt sterk op de wederopbouwperiode na WO2, waarin landen opnieuw moesten bepalen hoe ze wilden samenleven.

De nadruk op menselijkheid en begrip komt voort uit het  oorlogsverleden van de schrijfster. Zij was tijdens de oorlog actief in het verzet en verloor vrienden en collega’s. Daarom wilde zij na 1945 ze boeken schrijven die vooroordelen doorbreken en kinderen laten leren dat mensen uit andere culturen gelijkwaardig zijn. Ook wilde ze 
laten zien hoe gevaarlijk groepsdenken en uitsluiting kunnen zijn. In de beide boeken zijn de kinderen als morele kompasdragers. Dit was herkenbaar in veel naoorlogse kinderboeken. Zij zijn eerlijker dan volwassenen, minder bevooroordeeld en in staat om nieuwe samenlevingen vorm te geven. Dat is precies wat er gebeurt in Het wilde land: de kinderen moeten een gemeenschap bouwen die beter is dan de wereld die ze achterlieten. Eigenschappen die kinderen nog steeds hebben. Wellicht dat ik daarom in deze tijd van grote (politieke) spanningen weer aan die boeken heb gedacht.